Leszek Miller - polityk lewicy

Platforma Socjalliberalna.
Liberalna gospodarka, socjalne państwo.

1. III Rzeczpospolita jest wielkim sukcesem i wspólnym dobrem Polaków. Bez tragicznych wstrząsów i rozlewu krwi dokonała się historyczna przemiana. Osiągnięto strategiczne cele zainicjowanej w 1989 roku transformacji ustrojowej. Polska jest krajem wolnym i suwerennym, państwem demokracji parlamentarnej, rozwiniętej gospodarki rynkowej, silnego samorządu terytorialnego, członkiem NATO i Unii Europejskiej. W tych wszystkich osiągnięciach Sojusz Lewicy Demokratycznej ma znaczący udział, a w przyjęciu Polski do Unii Europejskiej wkład decydujący. To powód do dumy i przepustka do przyszłości. To także płaszczyzna współpracy z tymi, którzy uznają dorobek i znaczenie polskiej transformacji.

2. Socjaldemokratyczne wartości: wolność, równość, sprawiedliwość, solidarność i tolerancja określone na I Kongresie SLD są dalej aktualne, a w obecnym klimacie Polski mają jeszcze większe znaczenie. Opowiadamy się za:
Wolnością nie tylko w postępowaniu według własnej woli, ale także wyzwoleniem od strachu przed bezrobociem, przestępczością, utratą zdrowia i bezradnością.
Równością nie tylko wobec prawa, ale także za równymi szansami, równouprawnieniem płci i sprzeciwem wobec każdej dyskryminacji.
Sprawiedliwością nie tylko w dostępie do wspólnego dorobku, ale także w równych prawach i tych samych obowiązkach.
Solidarnością nie tylko we wspólnym działaniu, ale także w ochronie słabych i upokorzonych.
Tolerancją nie tylko w różnorodności, ale także w eliminacji przemocy w stosunkach między ludźmi i w braku presji światopoglądowej.

3. Polska polityka ugina się pod ciężarem rytualnych sporów, z których wynikają fałszywe priorytety i projekty szkodliwe dla przyszłości. Prawdziwym wyzwaniem jest trwały i szybszy niż w najbogatszych państwach Zachodu wzrost gospodarczy. To polski problem numer jeden i warunek zrównania jakości życia Polaków z obywatelami nowoczesnej cywilizacji europejskiej. To strategiczny cel, wokół którego powinna koncentrować się energia obywateli oraz wyobraźnia i umiejętności rządzących. To główne zadanie SLD - programowe w czasie opozycji i wykonawcze w czasie sprawowania władzy. Wejście do Unii Europejskiej stwarza szanse wielkiej modernizacji naszego kraju. Polska ma jednak ogromny dystans do nadrobienia. Dochód narodowy na mieszkańca to połowa tego, co średnio wytwarza się w `starych` państwach Unii. Aby skrócić tą odległość, musimy rozwijać się znacznie szybciej niż najbardziej zasobne państwa Europy.

4. Trwały i wysoki wzrost gospodarczy nie tylko gwarantuje likwidację cywilizacyjnego dystansu. Umożliwia także pozyskanie środków na realizację lewicowego programu społecznego. Żeby sprawiedliwie dzielić trzeba najpierw wytworzyć. Jeśli nie ma co dzielić nie ma żadnej sprawiedliwości. Szybki rozwój nie jest jednak możliwy bez swobody działalności gospodarczej. To z kolei wymaga polityki liberalnej, bo tylko wtedy rynek ujawnia w pełni swoje możliwości. Z tych powodów nie warto spierać się z rynkiem, ale należy go wspierać i rozwijać przedsiębiorczość. W czasie dwukrotnych rządów SLD rósł produkt krajowy i spadało bezrobocie. W okresie rządów prawicy było odwrotnie. Bez wątpienia prawica może w Polsce rządzić, ale lewica musi najpierw na to zarobić.

5. Świat walk klasowych XIX i XX wieku należy do przeszłości. Spór między wolnym rynkiem, a socjalizmem został rozstrzygnięty. Lewica historyczna ignoruje ten fakt, co znajduje odzwierciedlenie także w Konstytucji Programowej SLD.
Nie można być za demokracją i przeciw kapitalizmowi. Akceptacja wolnej konkurencji w systemie politycznym wymaga uznania takiej samej konkurencji w gospodarce. Aprobata gospodarki rynkowej nie oznacza jednak zgody na społeczeństwo rynkowe. Mówimy TAK dla gospodarki rynkowej i NIE dla społeczeństwa rynkowego. Człowiek i przynależne mu dobra nie są dla nas towarem. Wiele usług społecznych, jak edukacja czy ochrona zdrowia nie mogą podlegać wyłącznie prawom rynku, gdyż byłyby niedostępne dla wielu obywateli. Ceny i organizacja tych dóbr muszą być objęte interwencją państwa. Państwo nie może pozostać obojętne na los obywateli, którzy z przyczyn przez siebie niezawinionych nie mogą sprostać wymogom gospodarki rynkowej.

6. Podatki powinny być narzędziem wzrostu gospodarczego, a nie tylko sposobem realizacji sprawiedliwości społecznej, która powinna realizować się przy podziale dochodu narodowego. Wybór systemu daniny publicznej powinien być zależny od analizy, czy w danych warunkach stymuluje on wzrost gospodarczy, czy też nie. Pożądane są takie zmiany, które wyraźnie obniżają pozapłacowe koszty pracy i jednocześnie zwiększają podaż zatrudnienia przede wszystkim w małych i średnich przedsiębiorstwach. Decyzje rządu Leszka Millera o obniżeniu do 19 procent podatku dla firm i osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich skutki finansowe świadczą o słuszności tego wyboru i powinny być kontynuowane. Radykalną alternatywą dla obecnego, skomplikowanego systemu podatkowego może być jego likwidacja i wprowadzenie czytelnych i prostych zasad na przykład podatku liniowego. Pochodną tych działań będzie zwiększenie zatrudnienia i przyrost PKB, a w ślad za tym zwiększenie dochodów fiskalnych.

7. Nie ma szybkiego i stabilnego rozwoju bez sprawiedliwego podziału. Sprawiedliwy podział to budowanie państwa, którego obywatele mają zapewniony udział w owocach rozwoju. Gdzie nikt nie jest pozbawiony nadziei i pozostawiony samemu sobie w poczuciu bezradności i podeptanej godności. Gdzie wzrost gospodarczy nie powoduje eksplozji nierówności i dysproporcji społecznych kosztem najuboższych. Konkurencyjność należy godzić z solidarnością, a wrażliwość społeczną z poparciem dla przedsiębiorczości. Osłabianie bólu transformacji może dokonywać się poprzez redystrybucję dochodu narodowego w kierunku powiększania społecznego minimum oraz instytucje publiczne, które chronią ludzi i dają im możliwość wyboru.

8. Liberalizm gospodarczy i społeczeństwo obywatelskie prowadzą najszybciej do budowy państwa dobrobytu. Ten model rozwoju jest dziś zagrożony. Odpowiedzią na pokojową rewolucję, która wprowadziła nasz kraj do rodziny wolnych narodów i pozwoliła na rozwój demokracji i wolnego rynku, jest kontrrewolucja i budowa anachronicznego państwa w środku Europy, w którym kluczową rolę odgrywa Instytut Pamięci Narodowej. Prawie wszystko, co było osiągnięciem demokratycznej Polski, jest podważane lub niszczone. Pełzający autorytaryzm nowej nomenklatury prowadzi do podboju sfery publicznej, który musi zostać zatrzymany. W innym razie instytucje państwa sparaliżują do końca życie społeczne i gospodarcze kraju. W obliczu tej szkodliwej polityki potrzebny jest szeroki front sprzeciwu i działania na rzecz poszerzenia trzech podstawowych wolności: politycznej, gospodarczej i wolności sumienia.

- Wolności polityczne są zagrożone bowiem państwo przestaje być wartością wspólną i staje się narzędziem kontrrewolucji. Towarzyszy temu zamazywanie trójpodziału władz oraz odchodzenie od modelu demokracji liberalnej. Rządy prawa zastępowane są przez rządy ludzi. Pod pozorem usprawnienia państwa i jego instytucji ogranicza się swobody obywatelskie i nadaje życiu publicznemu ideologiczne piętno. Nasilają się regulacje represyjne w celu sterowania życiem społecznym. Otwarcie żąda się deklaracji politycznych od obywateli i coraz to nowych grup społecznych. Wymiar sprawiedliwości staje się bezwolnym narzędziem politycznym, a władza wykonawcza uzyskuje niebezpieczne wzmocnienie. W tej sytuacji niezbędna jest większa podmiotowość obywatela, a nie struktur państwa. Państwo jest już dostatecznie mocne, a społeczeństwo obywatelskie zbyt słabe. Obywatel nie może być poddanym państwa, lecz świadomym jego partnerem chronionym przed nadużyciami i przewagą z jego strony. Niezbędne są działania na rzecz silniejszej roli samorządów i organizacji pozarządowych w myśl zasady tyle państwa ile konieczne, tyle samorządności ile tylko możliwe.

- Osiągnięty poziom wolności gospodarczej jest dalece niewystarczający. Rządząca ekipa nie wykazuje skłonności do poszerzenia przestrzeni tej wolności. Przeciwnie, wdrażane są mechanizmy wzmacniające rolę rządu, instytucji centralnych i ręcznego sterowania. Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej przyjęta przez gabinet Leszka Millera była krokiem we właściwym kierunku, ale wymaga kolejnych inicjatyw. Chodzi zwłaszcza o proste i jednoznaczne regulacje prawne, urzędniczą odpowiedzialność, łatwość podejmowania i wygaszania prowadzonej działalności, sprawne sądy gospodarcze i ograniczenie monopoli. Należy systematycznie ograniczać rolę państwa w gospodarce, natomiast wzmacniać podmiotowość i swobodę działania przedsiębiorców.

- Opowiadamy się za wolnością sumienia, a więc państwem, gdzie stosunek do religii nie stwarza ani przywilejów, ani dyskryminacji i gdzie państwo nie popiera żadnej orientacji światopoglądowej. Akceptujemy standardy państwa świeckiego, a więc rozdział kościoła od państwa. Postawy światopoglądowe nie mogą dzielić obywateli na lepszych i gorszych i nie mogą podlegać ocenie struktur państwa. Religijne normy moralne powinny być wzorem postępowania dla wierzących, a nie wzorcem dla stanowionej legislacji. Chcemy bronić prawa do swobody i wolności wyboru przed presją większości moralnej lub religijnej. Istniejąca ochrona prawna dziecka poczętego narusza zasady tolerancji i neutralności światopoglądowej państwa oraz prawa kobiet. Obowiązujące ustawodawstwo w tej mierze wymaga liberalizacji. Potrzebna jest jednoczesna walka z aborcją m. in. poprzez szerzenie oświaty seksualnej, opieki nad rodziną, samotną matką i inne działania socjalne.

9. W Polsce są zagrożone podstawowe idee oświecenia, związane z rozumem i nauką. Edukacja znajduje się w rękach ludzi z epoki kontrreformacji. Teoria ewolucji jest podważana i negowana, a w miejsce szkoły otwartej na wiedzę, wprowadza się szkołę opartą na zasadach dogmatu. W szkole tej historia kraju ojczystego staje się polem ideologicznej indoktrynacji. Równy i niezależny od sytuacji materialnej dostęp do wykształcenia ma najważniejsze znaczenie dla realizacji idei sprawiedliwości społecznej. Programy kształcenia powinny uwzględniać w szerszym niż dotąd stopniu naukę języków obcych, informatykę oraz posługiwanie się Internetem. W dobie otwartych granic świadomość narodowa i postawy patriotyczne winny być kształtowane na podstawie najlepszych wzorców czerpanych z całej polskiej historii i ze wszystkich jej okresów. Obowiązek państwa zapewnienia bezpłatnej edukacji powinien być utrzymany. W dobie toczącego się wyścigu technologicznego szczególnej wagi nabiera rozwój ośrodków badawczych pracujących na rzecz wysokich technologii. Wiedza jest największym kapitałem, jaki Polska może wnieść do zjednoczonej Europy.

10. Europa potrzebuje silniejszej integracji. Unia Europejska jest potęgą gospodarczą, ale musi być także siłą polityczną. Unia efektywna to związek państw mówiących jednym głosem w polityce zagranicznej, promujących w skali globu europejski model pokoju, bezpieczeństwa i rozwoju. Jesteśmy za wspólnotą sfederalizowaną, z osobowością prawną i podmiotowością międzynarodową. Europą wolną, bezpieczną, sprawiedliwą i równoprawną. Traktat Konstytucyjny, w którym upatrujemy kolejny krok w jednoczeniu Europy powinien stworzyć skuteczne instytucje, zrozumiałe mechanizmy decyzyjne i odpowiednią demokratyczną legitymację.

11. Polska musi upodabniać się do Europy, a Europa nie może brać wzorów z dzisiejszej Polski. Tylko wtedy tysiące najnowszych emigrantów będzie chciało powrócić, a inni będą rzadziej wyjeżdżać. Mobilność młodego pokolenia jest powodem do dumy, ale powody tego zjawiska muszą napawać obawą i smutkiem. Władze nie mogą sprzeciwiać się swobodnemu podejmowaniu pracy na obszarze unii, ale mogą przesądzić czy młodzi Polacy zechcą wracać. Jeśli Polska będzie przypominać najwyżej rozwinięte kraje Europy, nasi rodacy swoje marzenia i kapitał ulokują we własnej ojczyźnie. Jeśli nie, znajdą sobie ojczyznę gdzie indziej.

12. SLD musi chcieć przejąć władzę i jak najszybciej przestać być w opozycji. Sprzeciw wobec państwa Prawa i Sprawiedliwości to stanowczo za mało. Równie ważne są wartości i propozycje programowe, które w części prezentujemy. SLD musi odrzucić narzucony język i cudzą ocenę własnej historii. Brak szacunku dla swojej przeszłości i niechęć do walki o pamięć przynoszą niepowetowane straty. Sojusz musi podjąć rzucone wyzwanie, ale nie może tego uczynić bez wewnętrznej pewności, że dobrze służył Polsce. Osiągnięcia rządów SLD są powodem do dumy i inspiracją do dalszych działań służących obywatelom Rzeczypospolitej.

13. Powyższe deklaracje są fundamentem, na którym tworzymy Socjalliberalną Platformę Programową. Jej celem zgodnie z 51 artykułem Statutu jest przygotowanie planów i propozycji przydatnych dla polityki SLD. Drogą do osiągnięcia tego celu jest prowadzenie szerokiego dialogu ze wszystkim zainteresowanymi środowiskami zarówno w partii jak i poza nią.
Wszelkie projekty i propozycje będą przedstawiane władzom partii oraz opinii publicznej. Pragniemy aby Platforma stała się ważnym czynnikiem życia intelektualnego oraz aktywności członków SLD.

Warszawa, dnia 23 kwietnia 2007 r.

Do góry Powrót do Wywiady i artykuły